Terapia metodą Vojty stanowi jedną z uznanych na świecie metod neurofizjoterapii, stosowaną w diagnostyce oraz usprawnianiu pacjentów z zburzeniami rozwoju psychoruchowego i dysfunkcjami układu nerwowego. Jej podstawy teoretyczne opierają się na koncepcji odruchowej lokomocji, zakładającej istnienie wrodzonych, genetycznie zaprogramowanych wzorców ruchowych, odruchowego obrotu i odruchowego pełzania, które mogą zostać aktywowane poprzez precyzyjną stymulację określonych stref znajdujących się na ciele w ściśle zdefiniowanych pozycjach wyjściowych. Aktywacja tych wzorców prowadzi do globalnej odpowiedzi motorycznej obejmującej całe ciało w ścisłej zależności z układem nerwowym 

Metoda Vojty znajduje zastosowanie w terapii pacjentów w szerokim spectrum jednostek chorobowych. Jest wykorzystywana w neurologii,  w leczeniu zaburzeń wynikających z uszkodzeń ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego oraz w genetyce klinicznej u pacjentów z zespołami uwarunkowanymi genetycznie, przebiegającymi z nieprawidłowym rozwojem psychoruchowym. Ponadto metoda ta znajduje zastosowanie w ortopedii, zarówno w terapii wad wrodzonych i nabytych narządu ruchu, jak i postępowaniu korekcyjnym u pacjentów z wadami postawy ciała czy skoliozach.

Terapia metodą Vojty  jest również wykorzystywana u pacjentów z zespołami metabolicznymi u których zaburzenia przemian metabolicznych i enzymatycznych wpływają na funkcjonowanie układu nerwowo- mięśniowego oraz jakość rozwoju motorycznego. W tego typu schorzeniach postępowanie fizjoterapeutyczne ukierunkowane jest na normalizacje napięcia mięśniowego, poprzez kontrolę posturalną oraz kształtowanie prawidłowych wzorców ruchowych.

Skuteczność terapii metody Vojty jest ściśle uzależniona od prawidłowego i konsekwentnego przestrzegania zasad jej stosowania . Zasady te mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa pacjenta, optymalizację efektów terapeutycznych oraz zgodność postępowania z aktualnym stanem wiedzy. Istotnym elementem terapii jest jej indywidualizacja uwzględniająca stan kliniczny pacjenta, wiek, stopień dojrzałości układu kostno-nerwowego oraz charakter i nasilenie zaburzeń. Program terapeutyczny jest każdorazowo dostosowywany na podstawie szczegółowej diagnostyki funkcjonalnej, co pozwala na dobór odpowiedniej pozycji wyjściowej i strefy stymulacji oraz intensywności. Jednocześnie niezbędnym elementem planowania terapii jest uwzględnienie wskazań i przeciwwskazań do jej  stosowania. Kwalifikacja pacjenta do terapii powinna być poprzedzona kompleksową oceną stanu zdrowia, obejmująca analizę dokumentacji medycznej, wyników badań oraz aktualnego stanu klinicznego i zgody na terapię . Przestrzeganie  tych czynności stanowi podstawę odpowiedniego postępowania terapeutycznego , minimalizuje ryzyko występowania działań niepożądanych.

Kluczowym elementem terapii jest stymulacja określonych stref na ciele pacjenta, wykonywana w ściśle zdefiniowanych pozycjach wyjściowych. Odpowiednie ułożenie pacjenta warunkuje możliwość wyzwolenia prawidłowych reakcji motorycznych oraz aktywacji fizjologicznych zakodowanych genetycznie wzorców ruchowych. Równie istotne znaczenie ma właściwe nasilenie bodźca, które powinno być dostosowane do indywidualnych możliwości pacjenta oraz jego aktualnego stanu klinicznego. Stymulacja prowadzona jest w określonym kierunku, zgodnym z założeniami metody. Zachowanie odpowiedniego kierunku, siły  i czasu oddziaływania bodźca wpływa na jakość uzyskanej odpowiedzi motorycznej oraz skuteczności terapii. Precyzja w zakresie pozycji wyjściowej nasilenia bodżca i kierunku wyzwalania stanowi jeden z podstawowych warunków efektywnego i bezpiecznego stosowania metody .

Terapia Vojty wymaga systematyczności i regularności, aby przynosiła oczekiwane efekty . Zaleca się aby była prowadzona do czterech razy dziennie, zgodnie z zaleceniami terapeuty. Kluczową rolą odgrywa tu rodzic który kontynuuje terapię w domu wykonując ją codziennie, co pozwala na utrwalenie prawidłowych wzorców ruchowych i maksymalne wsparcie rozwoju dziecka. Czas trwania terapii Vojty podczas jednej sesji dostosowany jest do wieku i możliwości dziecka. U wcześniaków pojedyncza sesja trwa zazwyczaj około 2 min., u noworodków około 5 min., u niemowląt 10 – 15 min  natomiast u dzieci starszych może trwać do 20 min. Terapia prowadzona jest naprzemiennie, zwykle do minuty na każdą stronę co pozwala na równomierną, stymulację mechanizmów podporowo-wyprostnych, ruchu fazowego w kontekście sterowania postawą.Takie dopasowanie czasu trwania terapii pozwala na skuteczną i optymalną pracę bez nadmiernego obciążenia dziecka z poszanowaniem jego aktualnych możliwości rozwojowych oraz ewentualnych ograniczeń

Podczas terapii metodą Vojty dziecko może reagować płaczem, co jest częstym i naturalnym zjawiskiem. Płacz ten nie wynika z bólu, lecz z wysiłku , koncentracji oraz pozycji w jakiej dziecko jest ułożone podczas terapii. Metoda Vojty jest bezpieczna, prowadzona zgodnie z określonymi zasadami i zawsze dostosowana do możliwości dziecka. Reakcje emocjonalne dziecka są elementem procesu terapeutycznego i nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ani rozwoju dziecka co oczywiście należy omówić z rodzicami

Skuteczność terapii w dużej mierze  opiera się na systematyczności oraz ścisłym przestrzeganiu zaleceń terapeuty, który wraz z rodzicami ustala cel terapii, plan terapii oraz oczekiwane efekty krótko i długofalowe  Niezwykle ważna jest regularna kontrola postępów dziecka poprzez certyfikowanego terapeutę, który na bieżąco ocenia efekty terapii. Wraz z rozwojem i postępami pacjenta wprowadzane są zmiany w pozycjach wyjściowych, doborze stref stymulacji oraz modyfikowany jest sposób powadzenia terapii Indywidualne dostosowanie terapii pozwala na maksymalizację efektów oraz zapewnia bezpieczeństwo i komfort dziecka na każdym etapie terapii.

Podsumowanie:

1 Terapia prowadzona zawsze w kontakcie z dzieckiem i współpracy z dzieckiem

2 Terapia oparta na wrodzonych wzorcach ruchowych 

3  Terapia  oparta o składowe lokomocji

 – automatyczne sterowanie postawą ciała

 – mechanizmy podporowo-wyprostne

 – ruch fazowy

4 Stymulacja ośrodkowego układu nerwowego – wykorzystanie plastyczności mózgu

5 Ścisła współpraca z rodzicami :

– oczekiwania rodziców/oczekiwania terapeuty/oczekiwania lekarza

– cel terapii

– plan terapii

– realizacja terapii w domu

– możliwości rodziny

– współpraca z lekarzami/ wspólne cale

– współpraca z innymi specjalistami zajmującymi się dzieckiem/ wspólne cele

W centrum terapii metodą Vojty (ale też każdej innej terapii) stoi dziecko z szczególnymi potrzebami. Rodzice oraz specjaliści mają obowiązek wspierać dziecko z szacunkiem dla jego ograniczeń, swoistego tempa rozwoju, temperamentu.

Spokojnie mu towarzyszyć bez pośpiechu z uważnością i wyrozumiałością .